Warning: include(./hizkuntzak/en.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/ahtgel5/public_html/ink/hizkuntza_funtzioa.php on line 59

Warning: include(./hizkuntzak/en.php): failed to open stream: No such file or directory in /home/ahtgel5/public_html/ink/hizkuntza_funtzioa.php on line 59

Warning: include(): Failed opening './hizkuntzak/en.php' for inclusion (include_path='.:/usr/lib/php:/usr/local/lib/php') in /home/ahtgel5/public_html/ink/hizkuntza_funtzioa.php on line 59
AHT Gelditu! Elkarlana - Historia
BILATUALB
eu - es - fr

Zer da AHT? > Historia

 

AHT-ren historia

Europako Batzordea, Europako Industria Mahai Biribilak (European Round Table of Industrialists, ERT; enpresa transnazional nagusiak ordezkatuta dauden super-patronal modukoa) hartaraturik, Abiadura Handia sustatzean tematu da 1986tik hona. Izan ere, bai AHT eta bai beste hainbat garraio azpiegitura handi hazkunde ekonomikoa bultzatzeko eta Merkatu Bakarra finkatzeko ezinbestekotzat jo izan baitituzte. Hala, AHT lehen mailako industria apustua izango da Europaren bateratze prozesu osoaren azken helburuaren bidean: Europa superpotentzia bilakatzea.

AHT-ren egitasmoaren historia bere izaeraren nahiz jorratu duten moduaren erakusgarri da. Erabaki estrategiko guztiak, egitasmoa jorratzearen erabakitik bertatik hasita, elite ekonomiko eta politiko txiki batek hartu ditu, biztanleriaren gehiengoaren bizkar, batere informazio gardentasunik eta herritarren parte hartzerik gabe.

1986

Espainiako Estatua Europako Batasun Ekonomikoan sartu zen urtean, Europako Batzordeak “Abiadura Handiko Trenen Europar Sarerantz” izenburupeko txostena jarriko du Europako Ministroen Kontseiluaren esku. Modu horretara, Europako Batzordeak estatuei exijituko die sare horretan barneratze aldera proposamenak egitea.

Testuinguru horretan, 1988ko uztailaren 4an, RENFEko presidenteak eta Enrique Antolin Eusko Jaurlaritzako Garraio sailburuak “Euskal Herrirako Trenbide Alternatibak” azterlana egiteko Lankidetza Akordioa sinatuko dute. Ikerlan horrek emango dio hasiera Euskal Y-aren egungo egitasmoari.

Geroago, PSOEren gobernuak Estatuan Abiadura Handiko trenbide linea berriak egiteari berebiziko bultzada emango dio, 1988ko abenduaren 9ko Ministroen Kontseiluaren akordioaren bidez. Akordio horretatik eratorriko dira 1989ko urtarrilaren 11n Nafarroako Gobernuak eta Garraio Ministerioak Nafarroan Abiadura Handiko egitasmoa egiteko lotutako akordioa; eta baita 1989ko otsailaren 27an Espainiako Gobernuko, Eusko Jaurlaritzako, EAJko eta PSE-EEko ordezkariek EAE-n AHT eraikitzeko sinatutakoa ere.

Azterlan horretan aztertutako 5 alternatibetatik Y Elorrio izeneko alternatiba garatzea erabakiko du Eusko Jaurlaritzak. Haren nahia izango da behin betiko egitasmoa urtebetean garatu eta zazpi urteren buruan gauzatzea. Hala, 1989. urtearen amaieran “Euskal Herrirako Trenbide Sare Berrirako Aurreproiektua” egiteko mandatua emango du Garraio Sailak, 1991eko maiatzean burutuko dena.

Ordutik aurrera, egitasmoari buruzko informazioaren erabateko mugapena ezarriko dute; aitzitik, harrezkero Euskal Herrian AHT gauzatzeko funtsezko erabakiak hartuak egongo dira.

1990

Paristik Irunerako TGV Atlantique-en lehen bidaia (Tours hiriraino zabaldutako TGV linea berrian barna) inauguratuko dute Jose Antonio Ardanza lehendakariak eta Akitaniako Eskualde Batzordeko presidente M. Jean Tavernierrek. Halaber, Lapurditik barrena Abiadura Handiko trenbide lerro berria eraikitzeko azterlana sustatuko dute bi agintariek, TGV sare frantsesa eta Euskal Y-a lotzeko balioko lukeena.

Haatik, 1992an behin ikerlana amaituta, egitasmoak polemika handia piztuko du Ipar Euskal Herrian; urte bereko abenduaren lehen egunetan hasiko dira loratzen Abiadura Handiko linea berriaren aurkako lehen elkarteak. Aldi berean, bi estatuen arteko AHT-ren lotura Herrialde Katalanetatik egitea lehenetsiko duen Albiko Memoranduma sinatuko dute 1992an Espainiako eta Frantziako gobernuek.

1993

Ondorengo aldiari dagokionean, nabarmentzekoa da 1993ko urtarrilaren 22an Josu Bergara Eusko Jaurlaritzako Garraio sailburuak eta Jose Alberto Zaragoza Lan Publikoetarako Estatu Idazkariak lortutako akordioa, “Euskal Y-aren behin-betiko egitasmoaren idazketa berehalakoan hasteko, 18 hilabeteko epean bukatzeko aurreikuspenarekin”.

Akordioa, EAJk zuzendutako presio politikoen ondorio izango da eta, Garraio sailburuaren hitzetan, 1995erako ezarritako lanen hasierarako azken aurreurratsa izan nahiko du.

Egoera hartan ekingo zaie Euskal Herrian AHT-ren aurkako lehen ekimenei; AHT-ren Aurkako Asanblada sortuko zen.

1994

PSOEren gobernuko Ministroen Kontseiluak Azpiegituren Plan Zuzendaria (PDI) onartuko du, gerora PPk zein Zapateroren gobernuak handitu eta zabalduko dutena, Europako azpiegitura planik handiena izateraino. Era berean, Euskal Y-a ofizialki onartzeko eginbideak abiatuko dituzte Espainiako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak.

Aitzitik, nabarmentzekoa da udalerrietatik zati garrantzitsu batek arbuioa agertuko duela erabilitako prozeduraren aurrean, igorritako informazioa erabat eskasa dela iritzita.

Abenduan, Essengo Europako Kontseiluak 2010. urterako bukatu beharreko “Sare Transeuropeoen Lehentasunezko Zerrenda” onartuko du. Bertan “Hegoalderanzko Abiadura Handiko Trena: Madril-Bartzelona-Montpelier eta Madril-Gasteiz-Dax” egitasmoa jasoko da. Ordutik aurrera, egitasmoaren arduradunek, egitasmoaren etorkizuna Espainiako Estatuaren esku baino, Europako erakundeen esku egongo delako ideia zabalduko dute; bai eta Europako Batasunak, Kohesio Funtsen bidez, Euskal-Yaren %80a finantzatuko lukeelakoa ere.

Aldiz, 1995etik aurrera, Sare Transeuroparren garapena aurreikusitakoa baino askoz ere baxuagoa izango da; bereziki, hainbat trenbide egitasmoren aurrerapen motelagatik -zeintzuen kostu altuak baliabideen eskuragarritasuna gaindituko duen-, eta herrialde guztietan halako azpiegitura handiek topatuko duten erresistentzia mota desberdinengatik.

1998

Euskal-Yari buruzko “informazio publikoa” informazioa eskuratzea oztopatuko duten baldintza onartezinetan burutuko da. Halaber, egitasmoa behin betiko onartzeko beharrezko tramiteak egin ditzan Eusko Jaurlaritzako Garraio Sailak Madrilgo Gobernuarekin izandako eztabaida sutsuak ezaugarrituko du aldi hori.

Aipatzekoak dira ere Merkataritza Ganberek prozesuan izango duten ezohiko eskuhartzea eta “Atlantikoko Trenbide Ardatz Transeuroparreko Merkatal Ganberen Nazioarteko Konferentziaren” (CEFAT, proiektuaren aldeko 46 Merkataritza Ganberek eta enpresari elkartek osatutako presio taldea) sorrera. Ganberek, egitasmoaren alde agertu ez ezik, Euskal Herrian “hasteko, lehentasunen bat aukeratzekotan, hori merkantziak” liratekeela adieraziko dute. Hala, EAEn AHT-k, Jaikibelgo Superportua, Supersur eta Donostialdeko hirugarren saihesbidea bezalako errepideak, handitu beharreko aireportuak eta sortu beharreko plataforma logistiko intermodalen sare batekin batera, “logistika-gune” erraldoi baten osagai zain dadin bultzatuko dute.

Bide horretatik iritsiko da merkantzien garraioaren gaia Alvaro Amann Garraio sailburuaren diskurtsoaren erdigune izatera 1999tik aurrera. Aldi berean, AHT bultzatzeko, “Euskadi-Akitania plataforma logistikoaren” sorrera hitzartuko dute Eusko Jaurlaritzako lehendakari Juan Jose Ibarretxek eta Akitaniako Eskualde Batzordeko presidente Alain Roussetek.

2000

Alvarez Cascos Espainiako Gobernuko Sustapen Ministroak Euskal Yaren finantziazio osoa Estatuaren esku geratzeko aukera plazaratuko du. Ingurugiro Ministerioak Euskal Yaren ingurugiro inpaktuaren deklarazioa onartuko du, eta Sustapen Ministerioa, Zaragozatik Iruñerainoko zatien Nafarroako Abiadura Handiko Korridorearen “Azterlan Informatiboa” (aurreproiektua) lantzen hasiko da.

2001

Euskal Yaren behin betiko onarpena. Abiadura Handiko Trenaren aurkako talde eta erakundeen koordinadora jaioko da: AHT GELDITU! Elkarlana.

2002

Euskal Yaren lanak eta kudeaketa ADIF Sustapen Ministerioaren menpeko eragilearen esku uztea erabakiko du PPren gobernuaren Ministroen Kontseiluak abenduaren 20an, hartarako 3.000 milioi euro inguru baliatuta.

Haatik, Eusko Jaurlaritzak gatazka fronte bat zabalduko du, Gipuzkoan AHT-ren lan eta egitasmoen ardura Euskal Trenbide Sarea (ETS) organismoaren esku uzteko asmoz. Paradoxa hartaraino iritsiko da, ezen AHT-ren behin-betiko egitasmoak garatzeko 2003an bi administrazioek eginiko esleipenak bikoiztu egingo diren Gipuzkoako zati batzuetan.

Bien bitartean, Sare Transeuroparren garapena aurreikusitakoaren oso azpitik dagoela berretsiko du, beste behin ere, Europako Batzordeak (1994an lehentasunezko jotako egitasmoen %20 baino ez baitago egina). Horiek horrela, Quick Start izeneko zerrendan jasotako eta “berehala burutzekoak” izango diren hainbat azpiegitura handi sustatzeko ezohiko inbertsio plana aurkeztuko du Europako Batzordeak. Zerrenda hartan, ordea, ez da Dax-Gasteiz AHT-rako egitasmoa jasoko.

Alde batera uzte horrek Jaurlaritzak AHT-ren aldeko kanpaina basatia abiatzea ekarriko du, “AHT ez egiteak herri honen garapen ekonomiko, sozial eta kulturalean 50 urteko atzerapena” ekarriko lukeela esateraino.

2004

Behin-betiko onartuko da Abiadura Handiko Nafar Korridorea, Kastejoitik Iruñera. Berau eta Euskal Ya lotzeko kanpaina hasiko du Nafarroako Gobernuak.

2005

PSOEk eta EAJk Euskal Yaren finantziazioaren inguruan lortutako akordioak agerian utziko du egitasmoa Europako diru-funtsik gabe geratu dela eta, beraz, Estatuak osorik diruz lagundu beharko duela.

2006

Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak AHTren finantziazioaren gaineko hitzarmena sinatuko dute, 4.200 milioi euroko kostua aurreikusiz (hiriburuetarako sarbideak eta geltokiak alde batera utzita). Aldi berean, Bergara-Irun Gipuzkoako zatien lanek dakarten negozio handia kudeatzeko aukera eskainiko dio Estatuak gobernu autonomikoari (beti ere 1.600 milioi euroko finantziazioa aurreratzeko baldintzarekin). Halaber, udalekiko “komunikazioari” eta propagandari dagokion guztian, Estatuak protagonismo osoa Jaurlaritzaren esku utziko du, egitasmoaren inguruan “ahalik eta adostasun maila handiena mobilizatzeko” helburuarekin.

Sustapen Ministerioak, bere aldetik, aurrea hartu eta Bilbo-Gasteiz arteko hainbat zatiren desjabetzeak eta lanen esleipenak aginduko ditu. Arabako Luku herri txikian lanak hasiko dituzte ondorioz.

Bestalde, Frantziako Estatuak Lapurdin TGV lerro berria eraikitzeko egitasmoari bultzada berria emateak aurkako jarrera indartsua eragingo du berriro ere Ipar Euskal Herrian.

Azkenik, Nafarroako Gobernuak kanpaina berri bati ekingo dio, Euskal Yaren finantziazioaren inguruan PSOEk EAJrekin lotutako akordioaren parekoa lortze aldera.

 
ahtgelditu -abildua- ahtgelditu.org